Contre les professeurs, livres I à VI de Contre les savants Section 85

ὡς ἠξιώκασί τινες ὅ τι γὰρ τοῦ μέρους ἐστὶ τέλος, τοῦτο οὐκ ἂν εἴη τοῦ ὅλου τέλος μέρους δέ γε τῆς ῥητορικῆς τοῦ συμβουλευτικοῦ τέλος λέ- γουσιν οἱ ῥήτορες εἶναι τὸ συμφέρον· οὐκ ἄρα τῆς ὅλης ῥητορικῆς ἐστι τέλος. ὅπερ τε πάσης τέχνης ἐστὶ τέλος κοινῶς, τοῦτο οὐκ ἂν εἴη τῆς ῥητορικῆς μόνης· τὸ συμ- φέρον δε γε πάσης τέχνης ἐν τῷ βίῳ τέλος ἐστίν οὐκ ἄρα τῆς ῥητορικῆς ἰδιαίτερον καθέστηκεν.

as some have maintained. For what is the end of a part cannot be the end of the whole, and rhetoricians say that the advantageous is the end of the deliberative part of rhetoric. Therefore it is not the end of rhetoric as a whole. Moreover, what is commonly the end of every art cannot be the end of rhetoric alone. But the advantageous is the end of every art in life. Therefore it is not peculiar to rhetoric.

comme certains l’ont affirmé. Ce qui est la fin d’une partie ne saurait être la fin du tout. Or les rhéteurs disent que l’utile est la fin de la partie délibérative de la rhétorique. Il n’est donc pas la fin de toute la rhétorique. De plus, ce qui est communément la fin de tout art ne saurait être celle de la seule rhétorique. Or l’utile est dans la vie la fin de tout art. Il n’est donc pas propre à la rhétorique.