Public domain The work and displayed translations are recorded as public domain or from an open transcription.

Cicero

Letters to Atticus Passage 1

Passage 274 of 1,479

Canonical reference 4.1.1

Latin

perseus-cicero-letters_to_atticus-lat

cum primum Romam veni fuitque cui recte ad te litteras darem, nihil prius faciendum mihi putavi quam ut tibi absenti de reditu nostro gratularer. cognoram enim, ut vere scribam, te in consiliis mihi dandis nec fortiorem nec prudentiorem quam me ipsum nec etiam pro praeterita mea in te observantia nimium in custodia salutis meae diligentem eundemque te, qui primis temporibus erroris nostri aut potius furoris particeps et falsi timoris socius fuisses, acerbissime discidium nostrum tulisse plurimumque operae, studi, diligentiae, laboris ad conficiendum reditum meum contulisse.

English AI-generated translation, non-official

Codex gpt-5.6-sol · Non-official working translation · 2026-09-11

As soon as I reached Rome and found someone to whom I could safely entrust a letter to you, I thought nothing should take precedence over congratulating you in your absence upon my return. To write the truth, I had learned that in giving me advice you had been neither braver nor wiser than I myself, nor, considering my former attentiveness toward you, excessively diligent in guarding my safety. Yet you, who during the first period of my error, or rather madness, had shared in it and had been my companion in false fear, bore my separation most bitterly and contributed the greatest effort, devotion, diligence, and labor toward accomplishing my return.

French AI-generated translation, non-official

Codex gpt-5.6-sol · Non-official working translation · 2026-09-11

Dès mon arrivée à Rome, lorsque j’ai trouvé quelqu’un à qui confier sûrement une lettre pour toi, j’ai pensé que mon premier devoir était de te féliciter, malgré ton absence, de notre retour. Car, pour écrire la vérité, j’avais constaté que, dans les conseils que tu m’avais donnés, tu ne t’étais montré ni plus courageux ni plus sage que moi-même, ni même, malgré mes égards passés envers toi, excessivement vigilant à préserver mon salut. Mais toi qui, aux premiers temps de notre erreur, ou plutôt de notre folie, en avais été le complice et avais partagé notre fausse crainte, tu as supporté notre séparation avec la plus grande douleur et consacré énormément d’efforts, de zèle, de soin et de peine à accomplir mon retour.

Concepts in this passage

Before reading

What you will learn

Open the full record