Public domain The work and displayed translations are recorded as public domain or from an open transcription.

Cicero

Letters to Atticus Passage 3

Passage 354 of 1,479

Canonical reference 5.1.3

Latin

perseus-cicero-letters_to_atticus-lat

nunc venio ad transversum illum extremae epistulae tuae versiculum in quo me admones de sorore. quae res se sic habet. ut veni in Arpinas, cum ad me frater venisset, in primis nobis sermo isque multus de te fuit. ex quo ego veni ad ea quae fueramus ego et tu inter nos de sorore in Tusculano locuti. nihil tam vidi mite, nihil tam placatum quam tum meus frater erat in sororem tuam, ut, etiam si qua fuerat ex ratione sumptus offensio, non appareret. ille sic dies. postridie ax Arpinati profecti sumus. ut in Arcano Quintus maneret dies fecit, ego Aquini, sed prandimus in Arcano. nosti hunc fundum. quo ut venimus, humanissime Quintus Pomponia inquit tu invita mulieres, ego viros accivero. nihil potuit, mihi quidem ut visum est, dulcius idque cum verbis tum etiam animo ac vultu. at illa audientibus nobis ego ipsa sum inquit hic hospita, id autem ex eo, ut opinor, quod antecesserat Statius ut prandium nobis videret. tum Quintus en inquit mihi haec ego patior cotidie.

English AI-generated translation, non-official

Codex gpt-5.6-sol · Non-official working translation · 2026-09-11

Now I come to that oblique little line at the end of your letter, in which you remind me about your sister. The matter stands as follows. When I reached my estate at Arpinum and my brother came to me, one of our first and longest conversations concerned you. From that I came to what you and I had discussed between ourselves about your sister at Tusculum. I have never seen my brother so mild or so reconciled toward your sister as he was then. Even if some resentment had arisen over the accounting of expenses, it did not appear. So passed that day. The next day we left the estate at Arpinum. Quintus arranged to spend the day at Arcanum, while I was to stay at Aquinum, but we lunched at Arcanum. You know the estate. When we arrived, Quintus said with the utmost courtesy, “Pomponia, you invite the women, and I shall summon the men.” Nothing, in my view, could have been sweeter, in his words, spirit, and expression alike. But she replied in our hearing, “I myself am only a guest here.” I think she said this because Statius had gone ahead to see to our luncheon. Then Quintus said, “Look, this is what I endure every day.”

French AI-generated translation, non-official

Codex gpt-5.6-sol · Non-official working translation · 2026-09-11

J’en viens maintenant à cette petite ligne écrite en travers à la fin de ta lettre, où tu m’avertis au sujet de ta sœur. Voici ce qu’il en est. À mon arrivée dans la région d’Arpinum, mon frère étant venu me rejoindre, notre conversation porta d’abord longuement sur toi. J’en vins alors à ce que toi et moi nous étions dit de ta sœur à Tusculum. Jamais je ne vis mon frère aussi doux et aussi apaisé envers elle. Même s’il avait existé quelque grief relatif à une dépense, il n’y paraissait plus. Voilà pour ce jour. Le lendemain, nous avons quitté la région d’Arpinum. Quintus s’arrangea pour demeurer un jour à Arcanum et moi à Aquinum, mais nous déjeunâmes à Arcanum. Tu connais ce domaine. À notre arrivée, Quintus dit avec la plus grande courtoisie: «Pomponia, invite les femmes; moi, je ferai venir les hommes.» Rien ne pouvait, du moins me sembla-t-il, être plus aimable, tant dans ses paroles que dans son intention et son visage. Mais elle répondit devant nous: «C’est moi qui suis ici une invitée.» Cela venait, je pense, de ce que Statius nous avait précédés afin de préparer notre déjeuner. Alors Quintus me dit: «Voilà ce que je supporte chaque jour.»

Concepts in this passage

Before reading

What you will learn

Open the full record