Public domain The work and displayed translations are recorded as public domain or from an open transcription.

Cicero

Orator Passage 159

Passage 159 of 238

Canonical reference 159

Latin

perseus-cicero-orator-lat

quid in verbis iunctis? quam scite insipientem non insapientem, iniquum non inaequum, tricipitem non tricapitem, concisum non concaesum! Ex quo quidam pertisum etiam volunt, quod eadem consuetudo non probavit. Quid vero hoc elegantius, quod non fit natura, sed quodam instituto? indoctus dicimus brevi prima littera, insanus producta, inhumanus brevi, infelix longa. Et, ne multis, quibus in verbis eae primae litterae sunt quae in sapiente atque felice , producte dicitur, in ceteris omnibus breviter; itemque composuit, consuevit, concrepuit, confecit. Consule veritatem: reprehendet; refer ad auris: probabunt. Quaere cur ita sit: dicent iuvare . Voluptati autem aurium morigerari debet oratio.

English AI-generated translation, non-official

Codex gpt-5.6-sol · Non-official working translation · 2026-09-11

What happens in compound words? How neatly we say insipientem, not insapientem; iniquum, not inaequum; tricipitem, not tricapitem; concisum, not concaesum! From this some also demand pertisum, which the same usage has not approved. What is more elegant than the following distinction, which arises not by nature but by a kind of convention? In indoctus we pronounce the first syllable short; in insanus, long; in inhumanus, short; in infelix, long. To avoid multiplying examples, in words whose initial letters are those of sapiens and felix, it is pronounced long, and in all others short. So too with composuit, consuevit, concrepuit, and confecit. Consult strict correctness and it will condemn them; refer the matter to the ears and they will approve. Ask why it is so, and they will say that it pleases. Speech ought to comply with the pleasure of the ears.

French AI-generated translation, non-official

Codex gpt-5.6-sol · Non-official working translation · 2026-09-11

Et dans les mots composés ? Avec quel goût dit-on insipientem, non insapientem ; iniquum, non inaequum ; tricipitem, non tricapitem ; concisum, non concaesum ! Certains veulent en conséquence pertisum, forme que le même usage n’a pourtant pas approuvée. Quoi de plus élégant encore que ce qui ne résulte pas de la nature, mais d’une sorte de convention ? Nous prononçons indoctus avec la première syllabe brève, insanus avec la première longue, inhumanus avec une brève, infelix avec une longue. Bref, dans les mots dont les premières lettres sont les mêmes que dans sapiens et felix, elles se prononcent longues ; dans tous les autres, brèves. Il en va de même de composuit, consuevit, concrepuit, confecit. Consulte la vérité : elle condamnera ; rapporte-t’en aux oreilles : elles approuveront. Demande pourquoi il en est ainsi : elles diront que cela plaît. Or le discours doit complaire au plaisir des oreilles.

Concepts in this passage

Before reading

What you will learn

Open the full record